موسيل رأى موريتس را تأييد كرده ولى نگفته است كه آن ارم است . « 1 » تحقيقاتى كه انستيتو فرانسه در قدس كرده است درستى اين رأى را آشكار ساخت . زيرا در نبشته‌هاى نبطى در پرستشگاهى در رم گفته شده كه نام اينجا ارم است . « 2 » بنابراين معلوم مىشود كه اين محل نام باستانى خود را نگاه داشته و اخيرا تبديل به رم شده است . در سال 1932 هورسفيلد از ادارهء باستان‌شناسى اردن در كوهستان رم در 25 ميلى شرق عقبه به كاوش پرداخت . در دره‌اى نزديك چشمهء آبى آثار باستانى كشف شد . « 3 » اين كاوشها ، تحقيقات ساوينياك و گليدن را به اين نتيجه رساند كه اين همان ارم يادشده در قرآن است كه پيش از اسلام رو به ويرانى نهاده و هنگام پيدايش اسلام از آن جز چشمهء آبى در راه بازرگانان و كاروانيان رفت‌وآمدكننده ميان شام - مصر - حجاز به جاى نمانده است . « 4 » آثار ابراهيم ( ع ) در اردن فَآمَنَ لَهُ لُوطٌ وَ قالَ إِنِّي مُهاجِرٌ إِلى رَبِّي . « 5 » لوط به او ايمان آورد و ابراهيم ( ع ) گفت من بسوى پروردگارم مهاجرم . حضرت ابراهيم خليل ( ع ) پس از عبور از نهر فرات در عراق و ورود به سرزمين شام به سوى كنعان ( شامل سوريه ، نهر اردن ، سواحل بحر الميت و لبنان و فلسطين ) ، رهسپار شد . « 6 » و چون متوجه گشت كه مردم شهر سدوم و شهركهاى پيرامون درياى ميت ( درياى لوط ) يعنى عموره ، ادمه ، صبوئيم و بالع ، دچار انحراف جنسى شده‌اند ، برادرزاده خود ،

--> ( 1 ) . Musil , The Nortern Hegaz , P . 273 . ( 2 ) . Boasor , Number . 15 . P ، 1939 ، 73 ( 3 ) . Revue Biblique , XLI ، 1932 ، P . 581 ؛ XLII . 1933 p . 405 ؛ XLIII ، 1934 ، P . 572 ، Xliv ، 1935 ، P . 245 . ( 4 ) . دكتر جواد على ، تاريخ مفصل عرب قبل از اسلام ، ج 1 ، ص 285 - 286 . ( 5 ) . عنكبوت : 26 . ( 6 ) . دكتر محمد البهى ، تفسير سورهء اعراف ، ص 74 .